Een nieuw decennium 'Bologna' aan de horizon

Het is de grote vraag op de Bolognaconferentie, die volgende week op 28 en 29 april in Leuven wordt gehouden: hoe verder in het komende decennium? Deze zomer is het tien jaar geleden dat de Bolognaverklaring werd getekend. Sindsdien is geprobeerd om één transparante Europese Hoger Onderwijs Arena te vormen. De Bachelor-Master structuur is er, er is een gezamenlijk studiepuntensysteem en een nationaal en Europees kwalificatieraamwerk.

Maar veel landen hebben deze Bologna-bouwstenen naar eigen inzichten en gebrekkig ingevoerd. Coherentie ontbreekt. Daarover moeten de 46 Bolognalanden volgende week de dialoog met elkaar aangaan, benadrukte Noël Vercruyssen, de directeur van de Vlaamse directie hoger onderwijs. “De invloed van nationaal beleid moet worden teruggedrongen, want ieder land heeft zijn eigen Bologna gecreëerd.”

Hoe Nederland en België tegen de toekomst van Bologna aankijken is belangrijk omdat zij samen met Luxemburg de gastheren van de ministeriële conferentie zijn. Zij schreven het rapport dat volgende week tot een gezamenlijke verklaring moet leiden. Daar zullen in ieder geval de thema’s mobiliteit van studenten en staf, kwaliteit en transparantie van het Europese Hoger Onderwijs en de sociale dimensie van Bologna in terugkomen.

Veel landen willen dat mobiliteit in Bologna meer wordt gestimuleerd. Nederland heeft een concreet voorstel. Ron Minnée van OC&W heeft laten weten dat Nederland graag ziet dat er een ‘mobility window’ wordt gecreëerd. In ieder studieprogramma moet volgens hem een periode worden vastgesteld waarin studenten naar het buitenland kunnen gaan.

Een onderwerp dat gevoeliger ligt is het verhogen van de transparantie van het Europese hoger onderwijs. Daar zou meer classificatie voor nodig zijn, maar met name de Europese Studenten Unie is bang dat classificatie tot ‘ranking’ leidt. Zij zijn er fel op tegen.

Ook is nog lang niet duidelijk hoe de roep om een sociale dimensie aan Bologna moet worden vormgegeven. Zullen de betrokken landen zich meer gaan inzetten voor de Leven-Lang-Leren strategie? Of zullen ze op nationaal niveau willen investeren in de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, door bijvoorbeeld speciale programma’s op te zetten voor studenten van allochtone afkomst?

Of landen zich in Leuven financieel willen committeren aan Bologna is nog maar de vraag. Minister Plasterk heeft daar een duidelijk standpunt over. Zo zei hij vorige week in een interview met een aantal Nederlandse universiteits-en hbokranten: “We moeten niet met andere landen gaan vastleggen hoeveel procent van ons bruto binnenlands product wij aan dit-of-dat gaan besteden.” Dat werkte volgens Plasterk ook niet met Lissabon. “We hebben daar afgesproken dat de industrie twee procent van het BBP aan research gaat besteden. Dat gebeurt ook niet.”

Lees hier de balans die Transfer opmaakte na tien jaar Bologna, in Transfer 6 vanaf pagina 26.