‘Veel minder internationalisering dan we denken’

Wereldwijd studeert slechts 2 procent van de studenten buiten de eigen landsgrenzen. Niet meer dan één op de 25 mensen op de wereld is een eerste-generatie-migrant en maar 20 procent van alles wat we wereldwijs met elkaar verdienen wordt geëxporteerd. Zelfs van het internetverkeer - hét toonbeeld van globalisering - overschrijdt slechts 18 procent een nationale grens.

In het onlangs verschenen World 3.0: Global Prosperity and how to Achieve it, levert voormalig Harvard-econoom Ghemawat een aanklacht tegen globaliseringsprofeten als New York Times columnist Thomas Friedman, die volgens Ghemawat als variatie op fact-free politics aan data-free analysis doet. Door de globaliseringsmythe bleken zakenlieden met wie Ghemawat sprak steevast de mate van internationalisering van economieën  en samenlevingen te overschatten.

Mensen zijn veel provincialer dan gedacht wordt. Landen met een gemeenschappelijke taal voeren veertig procent meer handel met elkaar dan landen zonder gedeelde taal. Wantrouwen groeit met afstand. Minder dan vijftig procent van de Europeanen heeft vertrouwen in landgenoten, maar slechts twintig procent vertrouwt andere Europeanen, terwijl nog slechts een schamele 14 procent van de niet-Europeanen op ons vertouwen rekenen. Dat is problematisch, aangezien Europa met haar vergrijzende bevolking migratie broodnodig zal hebben, constateert Ghemawat. Hij roept op tot rooted cosmopolitism: een open en tolerante grondhouding verankerd in een gematigde en niet-exclusieve nationale cultuur.

Veel globalisering is eigenlijk regionalisering, volgens de econoom. Als we iets vervoeren van Arnhem naar Keulen spreken we van internationale handel, maar niet bij transport van Tibet naar Peking. Als we bijvoorbeeld de Europese Unie zouden opvatten als één land verdwijnt er veel ‘globalisering’. Hetzelfde verschijnsel is te zien binnen landen: Duitse deelstaten drijven vier tot zes keer zoveel handel onderling als met de rest van Europa.

Voor meer regionalisering zijn in de meeste regio’s van de wereld nog belangrijke beleidsmatige obstakels. Zelfs in de Europese Unie - hét regionaliseringsproject bij uitstek - is bijvoorbeeld de erkenning van vakdiploma’s nog een onderschoven kindje. Hier is nog een wereld te winnen, volgens Ghemawat.

Lees hier een verkorte versie van een boeiende boekbespreking in NRC Handelsblad.