Crisissen en calamiteiten centraal op Cospa-dag

De tsunami op Tweede Kerstdag 2004, de aardbeving in China tijdens het pinksterweekend van 2006, de Sarsepidemie en de Mexicaanse griep. “Het is een kwestie van tijd. Maar iedere instelling gaat een keer zo’n crisis of calamiteit  meemaken”, waarschuwde Prue Nairn van Stenden hogeschool. Zij was een van de sprekers tijdens de Cospa-dag op 18 maart.  Cospa stimuleert internationale stages en bewaakt de kwaliteit ervan.

“Per jaar gaan 250 van de 2400 studenten bij ons op stage naar het buitenland”, vertelde Nairn, die in het geval van een calamiteit voor hen als eerste aanspreekpunt  fungeert. De tsunami van 2004 staat nog op haar netvlies. “Twee studenten van ons waren op stage in een hotel op Phuket. In eerste instantie  waren ze niet te traceren. Ze waren de bergen in gevlucht. Uiteindelijk hebben we ze via sms weten te bereiken.“ Nairn heeft thuis een lijst van alle stagiairs in het buitenland en hun lokale nummers. Ze is dag en nacht  bereikbaar, “want rampen voltrekken zich meestal niet tussen negen en vijf.”

Voor veel instellingen is het lastig om de gegevens van alle studenten die in het buitenland zitten te verzamelen, bleek tijdens de bijeenkomst. Terwijl zo’n lijst cruciaal is, als zich een calamiteit voordoet. Het initiatief van het ministerie van Buitenlandse Zaken waarbij Nederlanders zich kunnen laten registreren als ze naar het buitenland gaan, werd door de instellingen dan ook warm onthaald: “Dit klinkt me als muziek in de oren”. Peter van der Lecq, beleidsmedewerker bij Buitenlandse Zaken vertelde dat vanaf november iedereen die naar het buitenland gaat, zich via zijn of haar mobiele nummer kan aanmelden voor Kompas. Het ministerie heeft daardoor meer zicht hoeveel Nederlanders in het buitenland verblijven. Als zich een noodsituatie voordoet, ontvangen ze een sms-alert. Tijdens het WK in Zuid-Afrika wordt proefgedraaid met het systeem.

Een vraag die de deelnemers bezighield was hoe ingeschat moet worden of er sprake is van een noodsituatie. En wanneer stel je je calamiteitenplan in werking?  Een aantal instellingen heeft hiervoor een bureau in de arm genomen die gespecialiseerd is in het beoordelen van calamiteiten, zo vertelden zij.

Tot hoever de verantwoordelijkheid van de instelling reikt, bleek een dankbaar onderwerp van discussie te zijn. Een deelnemer vertelde over  studenten die in Noord-Israel op stage waren tijdens de beschietingen vanuit Noord-Libanon en niet naar huis wilde komen. En wat doe je als een student besluit om na zijn stage op vakantie te gaan? Zoals in het geval van de student van de NHTV die in Guatemala werd vermoord, na afloop van zijn stage in Nicaragua.

Als instelling heb je niet veel middelen om studenten te dwingen terug te keren, bleek tijdens de bijeenkomst. Formeel houdt dan de verantwoordelijkheid op, maar moreel ligt dat toch anders. Bovendien is er de angst voor imagoschade. Het doet de naam van een instelling geen goed, als haar studenten wat overkomt. “Zorg er daarom voor dat je kunt aantonen dat je als school zorgvuldig hebt geopereerd. Dan kun je veel kritiek ondervangen”, was een van de vele tips die de deelnemers op deze Cospa-dag met elkaar uitwisselden.