"Sarkozy hervormt universiteit volgens eigen beeltenis"

"Bijna iedereen die hier loopt is vóór de autonomie van de Franse universiteit." Het misverstand dat Franse onderzoekers zich vastklampen aan het bestaande systeem wil Eliane l’Allemand (57) graag eerst uit de wereld helpen. “We zijn alleen tegen de manier waarop die autonomie door president Sarkozy wordt vormgegeven.” Te midden van enkele tienduizenden demonstrerende docenten, onderzoekers en studenten marcheert de 57-jarige psychologe over de Boulevard Montparnasse te Parijs. "De universiteit kapotmaken. Yes we Can!" valt er te lezen op een spandoek; studenten met roodbeschilderde gezichten zingen woeste strijdliederen. Zelf is l’Allemand vanochtend uit Nancy gekomen. Ook dat misverstand moet maar eens uit de wereld: “Fransen protesteren zoals anderen ademen, zo luidt het cliché. Maar denk je werkelijk dat ik hier voor mijn plezier naartoe gekomen ben? De toekomst van de universiteit staat op het spel.” 

Terug naar de LRU, de gewraakte wet die de universiteit meer autonomie moet geven. Eliane l’Allemand: “Zogezegd ben ik dus helemaal niet tegen meer autonomie, maar het is de manier waarop die gestalte krijgt die mij tegenstaat.” De nieuwe wet geeft universiteiten niet alleen de mogelijkheid hun eigen budget te beheren en een eigen personeelsbeleid te voeren, maar geeft ook de universiteitspresident (in Nederland de rector) relatief veel macht. Buitenproportioneel veel macht, meent l’Allemand. “Wat wij willen is meer overlegstructuren waar ook vertegenwoordigers van de vakdisciplines bij betrokken zijn. In de beoogde formule is de universiteitspresident een autocraat, net als Sarkozy zelf. Sarkozy wil de universiteit hervormen, maar volgens zijn eigen beeltenis!”

Sarkozy
Als iemand het onder de demonstranten moet ontgelden is het de Franse president. “Sarkozy is een barbaar,” Zegt Fréderique Giraud, een 24-jarige promovenda sociologie even verderop. “Hij omringt zich met tweederangs komieken en zakenlui die barsten van het geld. Hij heeft niets dan minachting voor ons.” Veel kwaad bloed zette Sarkozy eind januari tijdens een toespraak voor universiteitsbonzen en vertegenwoordigers van onderzoeksinstellingen. Daarin wees hij op Frans toponderzoek en prees hij de twee Franse Nobelprijswinaars van afgelopen jaar om zich vervolgens af te vragen of zij niet “de bomen waren die het bos verborgen”. “Ofwel: het bos, dat zijn wij, een stelletje middelmatige onderzoekers”, zegt Giraud verontwaardigd. “En even later had hij het over de onderzoekers die direct op de rem trappen als er hervormd moet worden, maar die ‘zich wel lekker komen warmen in het Elysée’. Echt ongelooflijk! Het Franse onderzoek is kwalitatief zeer hoogstaand. Als dat niet tot uitdrukking komt in het klassement van Shanghaï waar Sarkozy zich op blindstaart, dan komt dat omdat daarin geen rekening wordt gehouden met het feit dat toponderzoek in Frankrijk vaak in kleine laboratoria plaatsvindt”.

De miskenning van docenten
“Het is de manier van hervormen die ons tegenstaat, zegt ook Girards vriend Benoît Ladouceur, een 24-jarige docent economie en promovendus aan de beroemde École normale supérieure in Parijs. “Eerst discrediteert hij onderzoekers in de publieke opinie door hen af te schilderen als luie profiteurs en vervolgens kondigt hij aan dat er geëvalueerd gaat worden en dat er 900 posten zullen gaan verdwijnen. Het is waar dat de autonomie de universiteiten weerbaarder moet maken, maar Sarkozy draagt bij aan een verdere verschraling van het toch al negatieve beeld.” Het protest tegen Sarkozy verenigt heterogene groepen demonstranten. Sommigen demonstreren tegen het schrappen van posten, anderen tegen het gebrek aan inspraak bij de hervormingen of de nieuwe lerarenopleiding waar vanaf volgend jaar niet langer een bachelordiploma, maar een master is vereist en het stagejaar wordt opgesplitst in een aantal korte stages.

Verreweg de meesten zijn echter gekomen om te protesteren tegen het ‘decreet’ van Valérie Pécresse. “Een periodieke evaluatie heb ik niets op tegen zegt Ronan de Calan, als filosofiedocent werkzaam op de École nationale supérieure in Lyon. “Maar alleen als dat gebeurt door vakgenoten, iets dat uit het decreet van Pecresse niet duidelijk naar voren komt.” De optocht is inmiddels aangeland bij Les Invalides. Iedere zijstraat wordt door tenminste drie politiebusjes en veertig politieagenten geblokkeerd. Veel bezwaarlijker vindt De Calan het feit dat de evaluaties individueel zullen zijn. “Men wil niet alleen de universiteiten, maar ook de onderzoekers binnen één universiteit tegen elkaar laten concurreren. Dat gaat lijnrecht in tegen het idee van een onderzoeksgemeenschap en werkt uiteindelijk contraproductief.” Het idee om onderzoekers die onder de maat presteren te ‘straffen’ door hen meer onderwijstaken te geven en vice versa maakt De Calan pas echt razend. “Wat een miskenning van docenten spreekt daaruit! Alsof een slechte onderzoeker automatisch een goede docent zou zijn!”.

Sombere toekomst
Precies dat is ook de reden waarom natuurkundestudent Loïc Leparmentier (23) meeloopt in de demonstratie. De demonstratie is inmiddels gestuit op een politiemacht aan het begin van boulevard des Invalides. De voorste rijen demonstranten hebben rechtsomkeert gemaakt en brullen r-é-s-i-s-t-a-n-c-e! Leparmentier: “Wij hebben recht op goed onderwijs” zegt hij terwijl windvlagen aan zijn rafelige spandoek rukken. Ook Leparmentier is niet tegen de autonomie van de universiteit. Wel denkt hij dat Sarkozy weinig op heeft met fundamenteel onderzoek. “Sarkozy wil dat onderzoek in klinkende munt uitbetaalt. Voor humanoria, maar zeker ook voor fundamenteel natuurkundig onderzoek zie ik het somber in.”

Parijs, Marijn Kruk