"Celebrating Bologna? We don’t think so"

Het idee van het Bolognaproces is om een Europese ‘hogeronderwijsruimte’ te creëren, door Europese graden beter vergelijkbaar te maken. De bachelor-master structuur en het gezamenlijke studiepuntensysteem (ECTS) zijn hiervoor belangrijke schakels. Ook een gezamenlijk systeem van kwaliteitswaarborging is zo’n schakel. Bologna moet uiteindelijk tot meer mobiliteit leiden.

In heel Europa heeft ‘Bologna’ al tot veel studentenprotesten geleid. In Duitsland bijvoorbeeld, liepen die de afgelopen maanden hoog op. Ook in Wenen en Boedapest worden veel studentenacties verwacht. In Nederland kunnen studenten zich er niet druk om maken. “Negen op de tien Nederlandse studenten kent Bologna volgens mij niet eens”, zegt Alexander Beunder van de Kritische Studenten Utrecht. Zij organiseren donderdagavond een activiteit onder de noemer ‘Celebrating Bologna? We don’t think so’.

Volgens Beunder maakt Bologna deel uit van een “neo-liberale hervormingstrend”, die van het onderwijs een markt maakt. “Alles moet in dit systeem een prijs hebben, en alleen studies die meteen tot producten leiden kunnen op financiering rekenen.” In Leiden heeft een tiental studenten een demonstratie tegen Bologna aangekondigd. Vrijdag gaan zij de straat op. Bologna “maakt onderwijs nog meer een instituut voor de elite dan het nu al is”, schrijven zij.

Tijdens de ministersconferentie in Wenen en Boedapest zullen de protesten, net als vorig jaar in Leuven waarschijnlijk geen rol spelen. Daar zal vooral geëvalueerd worden. De Europese Commissie stelde gisteren al vast dat “de hoofddoelen van Bologna zijn behaald”. In dit rapport wijst ze er bijvoorbeeld op dat in alle landen de bachelor-master structuur is opgezet, en de ECTS zijn ingevoerd. Wel is de commissie teleurgesteld omdat er weinig aandacht is voor mobiliteit. Vorig jaar kwamen de onderwijsministers overeen dat over tien jaar 20 procent van de Europese studenten mobiel moet zijn geweest. Maar slechts enkele landen hebben hier een nationale doelstelling van gemaakt. Ook vindt de commissie dat de economische crisis om veel meer investeringen in hoger onderwijs vraagt.

Uit het trendrapport van de European University Association (EUA) blijkt dat de 46 Bolognalanden het proces in verschillende snelheden, en soms ook naar eigen inzicht, invoeren. Maar over het algemeen kan Europa volgens de EUA tevreden zijn. Opvallend is wel dat volgens de EUA slechts 15 procent van de universiteiten denkt dat een student met een bachelordiploma de arbeidsmarkt op kan. In Amerika gaan studenten vaak na hun bachelor al aan het werk, het was de bedoeling dat dit in Europa ook de praktijk zou worden.