Prestigieuze universiteiten trekken zich terug uit U-multirank

De League of European Research Universities doet sinds eind vorig jaar niet meer mee aan U-Multirank. Volgens Kurt Deketelaere, secretaris-generaal van LERU, waren de universiteiten van het begin af aan “niet gelukkig” met de opzet van het rankingproject. Vijf van LERU’s instellingen die toch meededen aan de pilot van U-multirank, omdat zij zich “constructief wilden opstellen”, hebben zich nu teruggetrokken. De Universiteit Utrecht is een van hen. LERU is het niet eens met de werkwijze van U-multirank. Verder hebben ze kritiek op de gekozen indicatoren en de mix van deelnemende instellingen.

De bedoeling van U-multirank is een rankinginstrument te maken waarin aandacht is voor de diversiteit van universiteiten en hogescholen. Zij worden met elkaar vergeleken op grond van verschillende ‘dimensies’ zoals onderzoek, onderwijs, innovatie, regionale betekenis en internationalisering. Bij de dimensie onderwijs wordt bijvoorbeeld gekeken naar indicatoren als investeringen in het onderwijs, afstudeerratio en studentenoordelen. De Europese Commissie, opdrachtgever en financier van het project, ziet U-multirank als tegenhanger van rankings zoals Shanghai en Times Higher, waarin vooral naar de prestaties op het gebied van onderzoek wordt gekeken. In deze rankings komen de traditionele onderzoeksuniversiteiten altijd het beste uit de bus.

De pilot van U-multirank liep vanaf vorig jaar november en wordt deze zomer afgesloten. Er doen 157 instellingen van over de hele wereld aan mee. In juli worden de resultaten gepubliceerd. Die zijn positief, vertelt Frans van Vught, projectleider van U-multirank. “Multidimensionaal ranken blijkt goed mogelijk.” Dat een aantal prestigieuze universiteiten gestopt zijn vindt hij jammer, maar niet dramatisch. “Genoeg andere instellingen, vergelijkbaar met de LERU-leden, participeren in de pilot.”

De kritiek van deze universiteiten is echter niet van de lucht. Zo vonden ze de pre-test die aan de pilot voorafging “een mislukking.” Deketelaere: “Er deden te weinig representatieve instellingen aan mee en de datavergaring verliep heel moeizaam. Deze statistieken uit verschillende landen zijn moeilijk met elkaar te vergelijken. Daarom besloten we ermee te stoppen.” Van Vught snapt niet waarom LERU kritiek op de pre-test heeft: “Die was er alleen maar op gericht om de vragenlijsten te testen.”

Gebruikers van de U-multirank kunnen zelf bepalen naar welke dimensies van de instellingen ze willen kijken, en op grond daarvan instellingen op verschillende vlakken met elkaar vergelijken. Daarom heet het project ook U (you)-multirank. Er komt geen lijst met een top-zoveel van ‘de beste instellingen’ uit het project voort. Kurt Deketelaere vindt dit te vrijblijvend: “Iedere instelling zou met verschillende combinaties van indicatoren wel een keer ergens de beste in kunnen zijn. Iedereen kan er alles uit destilleren wat hij wil. Hier wordt veel publiek geld in gestopt, maar wat hebben we er precies aan?”

Van Vught: “Wij vinden het wetenschappelijk onverantwoord dat in rankings zoals die van Shanghai meer gewicht wordt gegeven aan bepaalde indicatoren door de opstellers van de ranking.” Hij vindt dat niet de samensteller van de ranking, maar de gebruiker ervan – zoals een student of een instelling zelf – indicatoren moet kunnen kiezen. “We hebben de indicatoren bovendien samengesteld op basis van gesprekken met betrokkenen. Dus LERU had input kunnen geven als ze er niet uit waren gestapt.”