Nederlandse universiteiten vangen bedreigde wetenschappers op

Twee van de vijf ‘pioniers’ konden terecht aan de Universiteit van Amsterdam. Zij zijn afkomstig uit Iran, evenals een wetenschapper die momenteel werkzaam is aan de Rijksuniversiteit Groningen. De Universiteit van Tilburg huisvest een deskundige op het gebied van ontwikkelingssamenwerking uit Bhutan, de TU Delft heeft onlangs een Irakees ontvangen. Nog eens vijf wetenschappers uit Madagascar, Zimbabwe, Birma, Syrië en Bhutan hebben een plaats aangeboden gekregen.

Berend Jonker, die het project namens het UAF coördineert, is niet ontevreden over de stand van zaken. “Vanaf het begin heb ik 26 casussen voorbij zien komen. Daarvan lijken er tien te lukken.” De deelnemende universiteiten kunnen reageren op profielen van wetenschappers die de Amerikaanse organisatie Scholars at Risk naar buiten brengt. Maar Jonker bemiddelt ook actief voor wetenschappers die aangeven graag naar Nederland te willen, of als er sprake is van urgentie. Hij probeert een goede match te maken op wetenschappelijk gebied en helpt om financiering te regelen.

Van de elf universiteiten die zich vorig jaar hadden aangemeld voor deelname aan Scholars at Risk, doet die van Utrecht toch niet mee vanwege bezuinigingen. In Leiden gaf een faculteit aan nu niemand kwijt te kunnen vanwege een reorganisatie. Het is ook de bedoeling om internationaal georiënteerde hogescholen bij het project te betrekken, maar dat het bij de universiteiten goed loopt heeft nu prioriteit voor Jonker.

Het grote aantal verzoeken voor een tijdelijke werkplek vanuit Iran heeft volgens de beleidsmedewerker van het UAF te maken met de verkiezingen vorig jaar. “Wetenschappers die daarbij betrokken waren, worden vaak persoonlijk bedreigd. En in Irak heerst nog een erg onveilig klimaat voor academici. Maar er is ook een jongen uit Mexico die gevaar loopt, omdat hij onderzoek heeft gedaan naar drugskartels.”

Het is de bedoeling dat de wetenschappers na een verblijf van een half of heel jaar in Nederland terugkeren naar hun eigen land. “Dat willen ze ook graag”, zegt Jonker. “Maar voor een Iraniër die hier nu is en bekend staat als activist, gaat dat niet lukken. Dan helpt het UAF bij het zoeken naar een reguliere baan, of een andere tijdelijke plek. Alleen in het uiterste geval, als hun situatie zo ernstig is dat ze daarvoor in aanmerking komen, vragen ze asiel aan.”