Horizon 2020: meer geld en minder Europese bureaucratie

Het voorgestelde budget van 80 miljard euro voor Horizon 2020 is ruim 60 procent hoger dan de 50,5 miljard euro die tussen 2007 en 2013 beschikbaar was voor het Zevende Kaderprogramma (KP7) van de Europese Commissie. Dit voorgestelde grotere budget zal in de komende twee jaar worden uitgeplozen – en hoogstwaarschijnlijk gewijzigd - door het Europees Parlement en de lidstaten, voordat het onderzoeksprogramma in januari 2014 van start gaat. Nether relativeert de forse budgetstijging: in april 2005 vroeg de Europese Commissie om 70 miljard euro voor KP7, maar kreeg uiteindelijk slechts 50,5 miljard euro van het parlement en de lidstaten.

De grote winnaar in het voorstel is de European Research Council (ERC) die 77 procent meer zou krijgen dan nu om 13,2 miljard euro te besteden aan excellent onderzoek. "Als Griek is dit het beste nieuws dat ik in lange tijd gehoord heb,” glunderde ERC-oprichter Fotis Kafatos van Imperial College London. Een andere winnaar, het European Institute for Innovation and Technology (EIT) in Boedapest zou met 2,8 miljard euro ook in de lift zitten om onder meer zes honderd bedrijven te helpen opstarten en 25.000 masterstudenten en 10.000 PhD-studenten te trainen. Een verliezer in het voorstel is het Global Monitoring for Environment and Security Earth Project, dat vanwege zijn hoge kosten (5,8 miljard euro) buiten Horizon 2020 is gevallen. Het moet nu gefinancierd worden door een fonds, waarin de lidstaten op basis van hun bnp aan bijdragen.

Horizon 2020 brengt het bestaande KP7, het Competitiveness and Innovation Kaderprogramma (CIP) en de Europese bijdrage aan het EIT samen in een vereenvoudigde structuur, die wetenschappers administratief moet ontlasten. "We willen dat onze wetenschappers meer tijd in laboratoria en conferentiezalen besteden en minder tijd aan het invullen van formulieren,” aldus Eurocommissaris Máire Geoghegan-Quinn tijdens de presentatie van het voorstel. Ze riep de wetenschappelijke gemeenschap op zich achter haar voorstel te scharen: “Wetenschappers en onderzoekers zijn niet van nature lobbyisten, maar het is belangrijk dat u mede pressie uitoefent om dit budget te beschermen.”

Horizon 2020 harmoniseert de verschillende procedures voor projectaanvragen tot één set deelnameregels met eenvoudigere financieringscriteria. De behandelingsduur van een projectaanvraag moet van 350 naar 250 dagen worden teruggebracht. Sommige wetenschappers zijn sceptisch over de aangekondigde vereenvoudigingen. “Vereenvoudiging was ook al tijdens KP7 een buzzword, maar het programma is nog steeds veel te bureaucratisch,” aldus James Lloyd van Imperial College London. “De Europese Commissie praat al dertig jaar over vereenvoudiging, maar is nog niet ver gekomen,” klaagt Enric Banda,, voorzitter van lobbygroep Euroscience in Times Higher Education.

Enric Banda roept de Commissie op minder top-down te denken en wetenschappers meer vrijheid te laten. Maria Leptin, directeur van de European Molecular Biology Organisation sluit zich hierbij aan: “We kunnen niet wachten tot beleidsmakers over twee jaar een keer besloten hebben of ze iets gaan financieren. Tegen die tijd is de motiviatie verdwenen.” Laat wetenschappers zelf kiezen met wie ze willen samenwerken, waarschuwt Anthony Ryan van de University of Sheffield voor Europese ‘netwerken van middelmatigheid’ in hetzelfde artikel.

De ‘pijlers’ in het budget van Horizon 2020 zijn Excellente wetenschap (24,6 miljard). Industrieel Leiderschap (17,9 miljard) en Maatschappelijke uitdagingen (31,7 miljard). Deze uitdagingen bestaan uit zes thema’s: demografische ontwikkeling, duurzame voedselvoorziening, schone energie, groen transport, klimaat en veiligheid.