NWO voorlopig niet opgeslokt door Europa

Door onderzoeksgeld louter te verdelen onder de beste onderzoekers, heeft de ERC het succesvolle voorbeeld van de Vernieuwingsimpuls van NWO gevolgd, stelt Verhagen. “De ERC moet er in slagen het zelfde lage niveau van administratieve lasten te bereiken als de Vernieuwingsimpuls,” schrijft de minister van ELI. Voor Nederland blijft excellentie het enige criterium bij het verdelen van Europees onderzoeksgeld. “Lidstaten die vinden dat hun kennisinstellingen onvoldoende deelnemen aan de Europese programma’s voor onderzoek en innovatie zullen eerst zelf gericht moeten investeren in het verhogen van de kwaliteit van hun kennisinfrastructuur, bijvoorbeeld met cohesiemiddelen (bijvoorbeeld regionale fondsen – red.),” aldus Verhagen. Wel is hij is bereid mee te denken met landen die weinig ERC-beurzen in de wacht slepen over bijvoorbeeld ‘meer gebalanceerde evaluatiecomités en meer kleinschalige projecten.’

Op Europees niveau heeft Máire Geoghegan-Quinn, eurocommissaris voor Onderzoek, aangekondigd dat de Europese Onderzoeksruimte in 2014 af moet zijn. Ze heeft de hoop laten varen dat dit snel via het EU-beleidsproces zal slagen en wil dat lidstaten komende zomer op vrijwillige basis Europese akkoorden sluiten, meldt Science Business. Ze zal niet terugschrikken voor ‘naming and shaming’ van de landen die niet meewerken, waarschuwt ze. Ze beschouwt de vrijwillige optie als een ‘laatste kans’. Als dit niet slaagt zal haar opvolger weer proberen via EU-wetgeving tot resultaten te komen. Het idee voor een Europese Onderzoeksruimte is als eerste geopperd door de Commissie Prodi in 2000.

Kurt Deketelaere, secretaris generaal van de League of European Research Universities (LERU) vreest dat het met een vrijwillige basis tientallen jaren zal duren om de Europese Onderzoeksruimte te voltooien. “De vier vrijheden die al bestaan binnen de EU – vrijheid van verkeer van goederen, diensten, kapitaal en personen – zijn louter ontstaan doordat de interne markt wettelijk gerealiseerd is. De illusie die nu lijkt te bestaan dat de vijfde vrijheid – vrije circulatie van kennis –op vrijwillige basis kan slagen, is werkelijk onbestaanbaar,” aldus Deketelaere.  Het voorstel voor Horizon 2020 geeft de Europese Commissie de opdracht een kader voor de Europese Onderzoeksruimte te scheppen, zonder daarover in detail te treden. De Europese Commissie komt in juni met plannen voor een Europese Onderzoeksruimte op vrijwillige basis.