Beeldvorming en internationale berichtgeving

Zo verscheen er in de Volkskrant van 6 augustus jl. een berichtje met als kop: “Baby in Mexico 'komt tot leven' in grafkist”. Het ging om een baby die tot leven was gekomen op haar eigen begrafenis. Een Mexicaanse wederopstanding! Dat is “smullen geblazen” De waarheid echter is een andere. De te vroeg geboren baby was ten onrechte doodverklaard door een arts en daarna in een kistje gelegd om te worden begraven. Mexico is een warm land en de doden worden er zoals in alle warme landen zo snel mogelijk naar hun laatste rustplaats gebracht. Liefst dezelfde dag nog. Vier uur later zou de begrafenis plaats vinden en toen de moeder in het ziekenhuis afscheid mocht nemen van haar baby bleek die nog in leven te zijn.

Consternatie natuurlijk, maar helaas. De pasgeborene overleed even later alsnog en werd diezelfde dag begraven. Het berichtje verhaspelt de feiten tot er iets schijnbaar bovennatuurlijks uitrolt en de Volkskrant plaatste het zonder enige journalistieke check. Het past dan ook helemaal in de beeldvorming over Mexico en het helpt de krant aan haar dagelijkse portie opmerkelijke berichten.

Een ander bericht van 5 augustus jl. in Trouw gaat over president Calderon die verklaarde dat de lokale en regionale overheden steeds meer overgenomen worden door de drugsmaffia. Met als kop: “Calderon: drugskartels willen steeds meer macht.” Wederom een bevestiging van het stereoype beeld: Mexico valt ten prooi aan drugs. Maar waarom, zo vroeg ik me af, zou Calderon aandacht willen vragen voor het falen van zijn eigen strijd tegen de drugs? Was hij, in de sfeer van het vorige bericht, bezig zijn eigen graf te graven?

Natuurlijk niet. Ook hier is de werkelijkheid achter het bericht veel complexer. De verklaring van Calderon moet geplaatst worden in een context van een politieke strijd tussen federaal niveau en statelijk niveau. Calderon trekt met zijn strijd tegen de drugs steeds meer macht naar zich toe, ten koste van de staten. Zijn opmerking betekende: er moet nog meer controle komen vanuit federaal niveau want jullie statelijke politici redden het niet. De politici in de staten zijn hier natuurlijk niet blij mee, beschuldigen op hun beurt de federale politie van corruptie en zo vindt er achter de oorlog tegen de drugs een politieke strijd plaats waar de opmerking van Calderon in geplaatst moet worden.

Laat je dit alles weg dan is het op zijn best een “lekker” berichtje over drugs en geweld in Mexico. Doet het altijd goed te meer daar het helemaal past in het beeld dat Mexico opgeplakt heeft gekregen. Ook de serieuze pers doet mee met het plaatsen van dit soort “lekkere” maar inhoudsloze berichtjes. Men komt er denk ik mee weg omdat het past in de stereoptype beelden die we van een land als Mexico hebben. Beeldvorming is zó machtig.

Laat ik daarom afsluiten met een misschien rare wending die alles te maken heeft met beeldvorming: Nederland, pas op voor beeldvorming. Bijvoorbeeld die u te wachten staat als gevolg van het retorisch geweld van een man die in Nederland de nieuwe regering gaat steunen. Nuances als “niet regeren maar gedogen” leggen het in het buitenland echt heel snel af tegen de beelden die op een bepaald moment over een land ontstaan! En kom er dan maar weer vanaf. Van dat eenmaal gevormde beeld.

Hans Dieleman