De Mexicaanse Robbert Dijkgraaf adviseert de politiek

In juli van dit jaar zijn er presidentsverkiezingen in Mexico. Waarschijnlijk eindigt een periode van twee maal zes jaar liberale politiek van PAN-huize, de Partido Acción Nacional. De eerste PAN-president Vicente Fox wordt algemeen als zwak bestempeld. Aan de huidige president Felipe Calderon kleeft vooral de strijd tegen de drugsmaffia, waardoor het land een stuk onveiliger is geworden. Daar komt bij dat hun beider oriëntatie op de vrije markt en de VS nu heel slecht scoort.

Tijd voor een andere partij denk ik, maar bovenal tijd om het vizier af te wenden van het noorden en het te richten op de opkomende markten. Dat doet Arturo Menchaca dan ook. Zijn kernpunt is dat Mexico meer moet investeren in wetenschap en technologie en hij trekt vooral veel vergelijkingen met Brazilië. In Mexico studeert slechts 1 op de 10.000 jongeren af aan een universiteit. In Brazilië zijn dat er 2 en dat is dan ook gelijk het doel dat Menchaca stelt. In Mexico promoveren per jaar 3000 promovendi en in Brazilië zijn dat er wederom twee maal zoveel. Ook hier is zijn doel verdubbeling van de prestaties.

En passant legt hij iets bloot dat ook Nederland raakt. Basisonderwijs is belangrijk in Mexico en het land besteedt van alle OECD landen het grootste deel van haar publieke middelen aan dat onderwijs. Meer dan landen als Nieuw Zeeland, Noorwegen. Denemarken of Israël. Menchaca documenteert zijn verhaal heel grondig en ik zie dat Nederland slechts een schamele dertiende plaats inneemt, ver achter de genoemde landen en ook achter Brazilië, Portugal of Slovenië. Ik geef het u maar even mee.

Het probleem in Mexico zit vooral in de doorstroming naar het hoger onderwijs, en in investeringen in wetenschap en technologie. Meer geld voor universiteiten is nodig en Menchaca formuleert nog twee andere prioriteiten. Het eerste is investeren in kennisparken waar (technologisch) onderzoek en de commerciële toepassing ervan hand in hand gaan. Dat is nodig want de “technologie-transacties-balans” is erg scheef. Mexico koopt 96 procent van haar technologie in het buitenland, en exporteert maar 4 procent.

Ook pleit hij voor een apart Ministerie voor Wetenschap en Technologie. Hij geeft gedocumenteerd aan hoe dit beleidsterrein het afgelopen decennium steeds meer in de verdrukking is gekomen, en hoe dit meetbaar zijn invloed heeft op de prestaties van het bedrijfsleven en de wetenschap.

De president der wetenschappen spreekt zich niet politiek uit, maar zijn analyse van de afgelopen tien jaar doet vermoeden dat hij geen vriend is van de PAN. Zijn oproep heeft als titel dat kennis de enige weg is naar de ontwikkeling van Mexico. Daar zal niemand op tegen zijn. De inhoud geeft aan dat je dit niet over kunt laten aan de markt (alleen). Het is vooral (ook) een taak voor de overheid. Dat is wellicht meer dan een advies. Hoe het ook zei, aan duidelijkheid laat het niets te wensen over.