Over drugs en wetenschappelijk onderzoek

Dat valt erg mee. Het is net alsof iedereen in Nederland, inclusief de minister van onderwijs, regelmatig als homosexueel verkleed in de Amsterdamse grachten rondvaart. Want dat is wat de Mexicanen van Nederland zien. Vertekend maar toch, de invloed van de drugs is wel aanwezig.

De afgelopen jaren is de infiltratie van de drugsmaffia in het leger en het openbaar bestuur steeds duidelijker geworden. Het is niet verwonderlijk. Politie en leger verdienen weinig en 'er wat bij verdienen’ is onderdeel van de cultuur. Maar de invloed is er niet alleen op het lage niveau van mensen met kleine salarissen. Vorig jaar is de allerhoogste politiebaas van Mexico afgetreden toen bleek dat ook hij op de loonlijst van een drugskartel stond. De strijd tegen de drugs die president Calderon in 2006 startte heeft vooral het falen van de overheid op een pijnlijke manier blootgelegd.

Afgelopen maart berichtte de Washington Post dat de twee grootste drugskartels in het noorden van het land samen zo’n 100.000 soldaten op de been kunnen brengen en daarmee het Mexicaanse leger kwantitatief de baas zijn. Ook schijnen ze een schaduwregering te hebben die steeds meer de touwtjes in handen heeft.

De Verenigde Staten zijn ongerust. In 2008 verscheen er een militair rapport waarin zelfs gewapend ingrijpen in Mexico niet werd uitgesloten. De afnemende stabiliteit van de overheid maakt dat de VS in Mexico meer en meer een bedreiging zien voor hun eigen veiligheid. Ook dat is misschien niet helemaal onjuist maar wel redelijk hypocriet. De (Amerikaanse) journalist George Grayson legde vorig jaar in een interview in CNN uit dat langs de grens, op een steenworp afstand van Mexico, 1200 Amerikaanse verkooppunten van wapens zijn waar Mexicanen vrijelijk hun inkopen kunnen doen. Machinegeweren, handgranaten, het is er allemaal te koop. De 'fuel' waarmee de oorlog wordt gevoerd komt gewoon uit de VS zelf. En het afzetgebied van de drugs? Ook dat is de VS want die zijn veelal de eindbestemming van de cocaïne, de heroïne en de vele chemische preparaten.

De drugsoorlog heeft ook gevolgen voor het doen van onderzoek, zoals ik zelf heb mogen ervaren. In 2007 bezocht ik het stadje Uruapan in Michoacan, een staat die behoorlijk onder de drugs te lijden heeft. De lokale milieu-organisatie wilde een plan opzetten voor afval-inzameling, mede omdat de rivier die door de stad stroomt vol ligt met afval. Men vertelde wel iets over de invloed van de drugskartels maar dit kwam slechts terloops ter sprake. Jammer, want terug in Mexico-Stad ontdekte ik al gauw dat er een compleet rapport beschikbaar was over de afvalsituatie in Uruapan, met beleidsaanbevelingen en, met mijn contactpersoon als één van de betrokkenen bij het onderzoek. Waarom had men niets over dit rapport verteld?



Een bevriende collega van de universiteit van Querétaro, ten noorden van Mexico-Stad, kende het antwoord. Hij had onderzoek gedaan naar de afvalsituatie in Michoacan maar was ermee gestopt. Het uitvoeren van beleid was namelijk onmogelijk geworden omdat de drugskartels het afvalwezen nagenoeg geheel in hun greep hadden gekregen. Ook ik heb toen maar besloten om van het onderzoek af te zien. De afgehakte hoofden geven een vertekend beeld, maar de invloed van de drugskartels is dus wel degelijk aanwezig. Ook op het doen van onderzoek.

Hans Dieleman