Over Mexicaanse wonder-uitvindingen

Zoals bijvoorbeeld de anticonceptiepil. Inderdaad, een Mexicaanse uitvinding. Aan het eind van de jaren veertig begon de scheikundige Luis Miramontes aan die pil te werken, samen met de naar Mexico geëmigreerde Hongaar George Rozenkranz. Niet aan een universiteit, maar in het bedrijf Syntex. De basis van de pil is de synthese van ‘norethindrone’ en Miramontes wist die synthese al in 1951 te bewerkstelligen. En er octrooi op te krijgen. Miramontes heeft een hele lijst aan patenten en octrooien op zijn naam staan en is een grootheid in de chemie.

Interessant toch, dat de pil uitgerekend in Mexico ontwikkeld werd, het land dat in bevolkingsaantal in de afgelopen eeuw verachtvoudigde en waar de helft van de bevolking nu jonger is dan 30 jaar. En waar men erg katholiek is en de woorden van de Paus het liefst heel letterlijk neemt.

De kleurentelevisie komt niet uit het beroemde NatLab van Philips, dat is bekend. Dus ging ik er eigenlijk altijd vanuit dat het een Amerikaanse uitvinding was. Want de VS zijn immers hét televisieland bij uitstek. Mis dus. Mexico! De kleurentelevisie komt uit een Mexicaanse koker, ook al is het niet echt mogelijk om deze uitvinding aan één persoon toe te schrijven. Toch wordt de uitvinding meestal op naam gezet van de Mexicaanse ingenieur Guillermo González Camarena omdat hij een aantal beslissende stappen heeft gezet in de ontwikkeling van de kleurenbuis. Hij is de uitvinder van de "Chromoscopic adapter for television equipment", en dat bleek de sleutel te zijn naar ons televisiegeluk in kleur.

Als gevolg vond de eerste kleurenuitzending in Mexico al plaats in februari 1963, zo’n negen maanden voordat president Kennedy vermoord werd en nogal wat Nederlanders hun eerste zwart-wit toestelletje kochten om die begrafenis te kunnen zien.

Ik noem nog één laatste wapenfeit. Niet minder opmerkelijk. Het is een uitvinding in de categorie “entertainment” en komt niet uit de koker van de wetenschap. Het is de moonwalk! Jawel, heus en serieus. Het was Adalberto Martínez Chávez, een acteur en danser die in 2003 op 87-jarige leeftijd stierf, die de eer heeft de dans op zijn naam te mogen zetten. Adelberto begon zijn carière in de jaren dertig in het circus, in die tijd erg geliefd. Hij viel al gauw op door zijn typische danspasjes en manier van bewegen, wat hem de bijnaam “Resortes” opleverde.

Resortes betekent zowel “snaar” als ‘elasticiteit” en dat zijn ook wel zo’n beetje de twee basis-ingrediënten van de moonwalk. Op YouTube  zijn verschillende fimpjes van hem te vinden en het is overduidelijk waar Michael Jackson zijn moonwalk vandaan heeft. Er is ook geen discussie over, het is alleen erg weinig bekend. Resortes liep overigens niet achteruit maar enkel vooruit en er is dus wel degelijk iets toegevoegd aan de oorspronkelijke moonwalk. Maar het origineel is Mexicaans.

Mexicanen zijn creatieve baasjes, ook al zie je daar nu iets minder van. Het heeft alles te maken met een lager niveau van investeringen in wetenschap en technologie, en met een cultureel klimaat dat minder open en ‘avantgarde’ is. De Mexicaanse les is dus dat het bevorderen van innovatie een breed maatschappelijk fenomeen is waarin kunst, cultuur en wetenschap elkaar moeten versterken. En dat het een doorlopende inspanning vraagt. Want vallen die maatschappelijke condities weg, dan blijft innovatie uit.

Hans Dieleman