Nederlandse studenten in den vreemde…

Of je wilt of niet, na verloop van tijd krijgt Korea je steeds meer in zijn greep. Langzaam raak je ingeburgerd en je begrijpt beter waarom Koreanen zijn zoals ze zijn en er zijn nog maar weinig dingen die je choqueren of in verwarring brengen. Het is dan altijd inspirerend om door de ogen van Nederlanders naar Korea te kijken. En die kans krijg ik vooral als ik weer Nederlandse studenten ontmoet in Korea. Onlangs had ik een groep frisgewassen nieuwsgierige Nederlandse studenten van  de TU Delft over de vloer. Ze waren op studiereis naar het Verre Oosten om bedrijven en universiteiten te bezoeken en marktonderzoek te doen. Iedere keer valt het mij op hoe open en nieuwsgierig de jonge studenten zijn, als ze voor het eerst in Korea zijn.

Ik kan dan ook steevast rekenen op allerlei vragen die gaan over de Koreaanse omgangscultuur, de hoge zelfmoordcijfers of over de spanningen met Noord-Korea. Maar dit keer kreeg ik een zeer interessante vraag van een lange blonde Nederlandse student die net een dag daarvoor in Korea was geland. Hij was samen met zijn studiegenoten bij Nuffic Neso Korea voor een introductie over Korea. ‘Het eerste wat mij opviel was dat niemand mij aankijkt. Komt dat omdat Koreanen zelden buitenlanders zien of ontwijken zij mijn blik uit een soort van verlegenheid?’. Een simpele vraag, maar geen simpel antwoord. Het raakt direct de kern van de Koreaanse samenleving.

Ik leg het vaak als volgt uit. Koreanen denken in kringen in hun sociale en professionele omgeving. Een kring is bijvoorbeeld de kring van je klasgenoten op de middelbare school, de kring van studenten uit hetzelfde jaar. Het gaat verder. De kring van je directe collega’s op je werk en de grotere kring van het bedrijf waarvoor je werkt. Deze mensen met wie je een directe relatie hebt, staan dicht bij je en je zorgt dan ook voor elkaar. Deze relatie met studiegenoot of collega - helemaal als zij dezelfde leeftijd hebben - is vaak close en hecht. Maar iedereen daarbuiten, op straat, in cafés of restaurants is een vreemde voor je en daar heb je geen relatie mee. Je kunt wel zeggen dat het zelfs onbeleefd is om anderen ongegeneerd aan te staren. Het is een subtiel maar cruciaal verschil met Nederlanders. Nederlanders zijn direct en zullen juist waarderen als mensen hen direct in de ogen aankijken of op die manier contact zoeken. Koreanen niet. Ik vertel de Nederlandse student dat het niet persoonlijk is bedoeld en hij het zich ook niet moet aantrekken. Koreanen kijken namelijk ook niet direct in de ogen van andere (vreemde) Koreanen.

Toch kan ik mij heel goed voorstellen dat je een onbehaaglijk gevoel krijgt als je in Korea over straat loopt, omdat je in de openbare ruimte totaal wordt genegeerd. Ik sta er niet meer bij stil. Maar mijn blikken worden ook zelden beantwoord en ik merk dat ik mij heb aangepast aan de Koreaanse cultuur. Het betekent ook dat je zelden een spontaan gesprekje op straat hebt met een vreemde. En dat is nog weleens lastig voor Nederlanders die gewend zijn om in de rij bij de bakker of de bushalte zomaar een praatje te beginnen.