"Duitse studenten – much ado about nothing…"

Als Duitse pionier wat betreft voorlichting over studeren in Nederland, wil ik graag reageren op het interview met Ferdinand Mertens. Hij stelt in Transfer onder meer dat het werven van Duitse studenten door Nederlandse instellingen absurd en onverantwoord is. In zijn ogen moet dat verboden worden, op straffe van budgetkorting.

Om te beginnen wil ik daarbij opmerken dat het werkelijke Nederlandse probleem niet een te grote instroom van Duitsers in het hoger onderwijs is, maar een veel te kleine instroom van studenten uit andere landen. En een nog veel belangrijker deel van het werkelijke probleem is niet een te hoge inkomende diplomamobiliteit van Duitsers, maar een veel te lage uitgaande mobiliteit van Nederlanders naar Duitsland. In 2009 ging het slechts om 734 Bildungsausländer.

Daarnaast is het goed om voor ogen te houden dat we voor de economische en culturele betrekkingen tussen Duitsland en Nederland mensen nodig hebben die daarvoor opgeleid zijn. Als er zeer weinig jonge Nederlanders met Duitsland-ervaring beschikbaar zijn, dan kunnen in hun plaats meer Duitsers met Nederland-ervaring deze taak vervullen.

Second best en worst case
De huidige situatie is dus geen slechte zaak, maar een second best oplossing. En second best is altijd duurder dan best. De situatie die Ferdinand Mertens wil is de worst case voor Nederland: weinig Duitsers hier, bijvoorbeeld vanwege een kostendekkend collegegeld, en weinig Nederlanders in Duitsland. Dat kan de Nederlandse economie op de lange termijn veel meer kosten dan het opleiden van Duitse studenten.

Dan nog enkele kanttekeningen bij opmerkingen van Mertens. ‘Willen wij een universiteit die straks voor driekwart uit grenslandenstudenten bestaat?‘ vraagt hij in het interview, waarbij hij doelt op de Universiteit Maastricht. Maar Duitsers en Belgen hebben daar niet zo’n groot aandeel. Volgens de universiteit is 32,2 procent van haar studenten nu Duitser, de grootste groep buitenlandse studenten. Als Maastricht de grootste Duitstalige universiteit buiten Duitsland wordt genoemd is dat onterecht, die is waarschijnlijk in Zwitserland of Oostenrijk te vinden. Misschien is Maastricht wel de grootste Engelstalige universiteit voor Duitsers.

De aantallen Duitse studenten in Nederland zullen bij ongewijzigd beleid niet binnen drie jaar tot 40.000 stijgen. In het huidige studiejaar staan er nog geen 24.000 Duitse studenten ingeschreven aan Nederlandse universiteiten en hogescholen, zo blijkt uit cijfers van de HBO-raad en VSNU, een groei van 9,6 procent ten opzichte van 2009-2010. Maar: kein Baum wächst in den Himmel. De procentuele groei zal in de komende jaren zeker dalen, met uitzondering van 2013-2014.

Ten slotte: In Duitsland studeerden in 2009 – zonder gedonder  - 180.000 mensen die uit het buitenland afkomstig zijn. Zij betalen allen, net zoals hun Duitse medestudenten, geen of weinig collegegeld.

Robert Marzell
Berater für akademische Berufe,
Agentur für Arbeit Kamp-Lintfort

Lees het interview met oud-topambtenaar van OCW Ferdinand Mertens in Transfer 7 (vanaf pagina 8)