'Erasmus Master is onzinnig plan'

Op 23 november heeft de Europese Commissie haar voorstel voor het nieuwe Erasmus for All programma gepresenteerd. Het voegt reeds bestaande programma’s zoals Erasmus Mundus, Lifelong Learning en Youth in Action samen om bij te dragen aan studentenmobiliteit, innovatie, jeugdparticipatie, modernisering van het onderwijs en het ontwikkelen van meer en betere vaardigheden voor Europese burgers. Vergroting van de mobiliteit van studenten - maar ook van docenten, onderzoekers en jeugd – vormt een belangrijke basis om de doelen van het Erasmus for All programma te bereiken. De Commissie hoopt dit onder meer te bereiken door de invoering van de Erasmus Master: een garantieplan voor studentenleningen. De Europese Unie zet hiervoor een fonds op van zo’n 100 miljoen euro per jaar dat garant staat voor private studentenleningen. Studenten kunnen die leningen daardoor tegen voordeligere voorwaarden afsluiten. Gedurende de zes jaar dat het programma duurt (2014-2020) moeten zo’n 330.000 studenten zo’n lening kunnen afsluiten.

Situatie voor de Nederlandse student
Wat betekent de invoering van het Erasmus Master programma voor de Nederlandse student die een master in het buitenland wil volgen? Momenteel ontvangt een Nederlandse student studiefinanciering voor een master studie. Die studiefinanciering kan meegenomen worden naar het buitenland zodat er geen noodzaak bestaat om een lening af te sluiten. Ondanks de bewezen voordelen van dit stelsel dreigt het kabinet de studiefinanciering in de masterfase af te schaffen en te vervangen door een leenstelsel. Hoewel een leenstelsel een rampzalige achteruitgang voor de student betekent, zullen die leningen ook beschikbaar zijn voor Nederlandse studenten die een master in het buitenland gaan volgen. Omdat de voorwaarden van de Erasmus Master lening niet voordeliger zullen zijn dan het Nederlandse leenstelsel, vertegenwoordigt de invoering van het Erasmus Master programma voor de Nederlandse student geen toegevoegde waarde.

Problemen met leningen
Het grootste nadeel van een leenstelsel is dat studenten uiteindelijk zelf het hoger onderwijs gaan financieren. Onderwijs is een publiek goed dat een enorme bijdrage levert aan de welvaart, innovatie, burgerschap en samenleving. Financiering hiervan zou publiek moeten zijn via belastingen zoals onder andere ook gebeurd voor veiligheid en infrastructuur. Invoering van een leenstelsel in de masterfase is slechts een eerste stap in het volledig afschaffen van enige vorm van financiële bijdrage van de overheid aan de student en het onderwijs. Daarnaast schaadt de invoering van een leenstelsel de toegankelijkheid van het hoger onderwijs, met name voor sociaaleconomisch zwakkere groepen in de samenleving. Angst om zo vroeg in het leven van de student enorme leningen aan te gaan, leeft in die groepen veel sterker maar blijft niet tot die groepen beperkt. Het leenstelsel is een onzinnig idee, zeker als we bedenken dat de financiële crisis, die de fundamenten onder onze samenleving en de Europese Unie doet wankelen, veroorzaakt is door grote private en publieke schulden.

Conclusie
Het Erasmus Master programma biedt de Nederlandse student geen nieuwe mogelijkheden en is een onderdeel van de trend om de financiering van het hoger onderwijs steeds meer uit private in plaats van publieke middelen te betalen. De gevolgen voor mobiliteit en toegankelijkheid zullen daarom eerder negatief dan positief zijn. Ons voorstel is dan ook om het aantal beschikbare beurzen te vergroten en publieke financiering van het hoger onderwijs te ondersteunen. Zodat de studenten van de toekomst niet in een steeds onzekere wereld moeten beginnen met een financiële molensteen om hun nek.

Svea Dalen
International Officer
Landelijke Studentenvakbond