'Ik neem aan dat het NFP buiten schot blijft, Mark'

Geachte heer Rutte, Beste Mark,

Herinner je je het enthousiasme waarmee je studenten op het ISS als bewindspersoon voor hoger onderwijs ooit toesprak? Herinner je je de reacties van de studenten in het debat dat je entameerde? Ik herinner het me nog als de dag van vandaag. Afgestudeerden ook - ze komen erop terug, want je inspireerde hen.

Er moet bezuinigd worden. Er moet vooral bezuinigd worden op ontwikkelingssamenwerking om de doelstellingen van het regeerakkoord te halen. Maar moet er bezuinigd worden op beurzen van studenten die na een haarfijn selectieproces naar Nederland willen komen? Op die zestig beurzen voor topkenniswerkers van wie we er trots op mogen zijn dat ze onze Nederlandse onderzoekcapaciteit komen versterken? Op die 850 beurzen voor de 'up and coming mid-career  professionals' die hier de kneepjes van hun vak willen leren?

Nee toch?

Ik heb vanzelfsprekend met aandacht het regeerakkoord gelezen. Het gaat uit van de zelfredzaamheid van ontwikkelingslanden en sluit aan bij het veelgeroemde WRR-rapport. Dat rapport benadrukt het mondiale spel waar Nederland onderdeel van is en waarin we sterke posities moeten kiezen. Kennis is verheven tot centrale doelstelling in de zogenaamde Lissabon Agenda van de EU; kennis staat terecht voorop in beleidsdoelstellingen van het regeerakkoord. Of het nu gaat om veiligheid, energie, gezondheidszorg, klimaat, landbouw of waterbeheer: kennis eerst. De beurzen van het Netherlands Fellowship Programme (NFP) bevorderen nu juist dat soort kennis. Ik neem aan dat die beurzen en het NFP dus buiten schot zullen blijven.

Hetzelfde geldt voor het capaciteitsopbouwprogramma NICHE. Het is gericht op duurzame capaciteitsontwikkeling in onderwijsinstellingen die een bijdrage leveren aan genoemde thema's van de Nederlandse internationale samenwerking. Het neusje van de zalm aan Nederlandse onderwijsinstellingen levert die samenwerking, al meer dan een halve eeuw. Nederland is daarmee een voorbeeld geweest voor andere donorlanden. We leiden niet alleen professionals op, we helpen ook hun emplooi op te bouwen en daarmee het land verder te helpen. Waar andere landen mensen alleen een diploma verschaften, zorgden wij ook voor ondersteuning van de instellingen waar zij konden werken.

Neem die arme student uit Maleisië die een jaar of dertig geleden naar het ISS kwam op een mager beursje. Hij had nooit gedacht een graad te halen, want hij was de eerste in zijn familie die kon gaan studeren. Hij haalde zijn graad, ging door naar Harvard, werd verantwoordelijk voor het ambtenarenapparaat van zijn land en bleef daarover publiceren. Een jaar of wat geleden kwam hij terug naar zijn Alma Mater, als onderdeel van een werkbezoek aan Europoort. “Yes” zei hij, “I invested a few millions in that venture, because Malaysia needs to learn from Rotterdam like I learned from ISS.”

De kost gaat lang voor de baat uit. Voor een ondernemer als jij is dat een waarheid als een koe.  Dus lijkt me dat de minimale kosten voor een paar beurzen en de daarmee samenhangende capaciteitsontwikkelingsprojecten niet ter discussie hoeven te staan. Ik begrijp dat staatssecretaris Knapen ruimte moet maken om 1 miljard te bezuinigen. Ik begrijp niet dat het moet op punten die zo centraal staan in het regeerakkoord: zelfredzaamheid, sectorontwikkeling, ondernemerschap.

Vandaar mijn verzoek: laten we proberen de zogenaamde ‘committeringspauze voor NFP en NICHE’ per direct stoppen. Hij heeft inmiddels lang genoeg geduurd. Professionals die in Nederland willen studeren hebben recht op een snel antwoord op hun beursaanvraag, nu ze reeds geselecteerd zijn.

Herinner je je de discussies met hun collega’s van enkele jaren terug? Die willen we niet missen …

Louk de la Rive Box
voormalig rector van het
Institute of Social Studies